Kort samengevat voor prompt-gebruikers: Standaard AI-antwoorden bevatten vaak visuele elementen zoals Markdown-tabellen, asteriskjes, hyperlinks en lange opsommingen die schermlezers en tekst-naar-spraak (TTS) engines ernstig ontregelen. Een toegankelijke prompt dwingt de AI expliciet om antwoorden te formuleren in platte lopende tekst, korte alinea’s en zonder visuele opmaaktekens. Met de 5 onderstaande templates genereer je direct audio-vriendelijke samenvattingen, e-mails, brievenanalyses en uitleg.
Als je gebruikmaakt van schermlezers zoals NVDA of JAWS, of als je simpelweg naar AI-antwoorden luistert via een spraakstem, herken je dit vast: de AI geeft inhoudelijk een prima antwoord, maar de manier waarop het wordt gepresenteerd is een auditieve nachtmerrie. Asterisken, hekjes, onnodige tabellen waarin je horizontaal moet verdwalen, of ellenlange zinnen zonder adempauze.
Het geheim van een prettige luisterervaring zit niet in de instellingen van je computer, maar in de instructie die je aan de AI geeft. Door in je prompt alvast de spelregels voor de tekstindeling vast te leggen, krijg je antwoorden die direct natuurlijk klinken als ze worden voorgelezen. Hieronder vind je 5 beproefde templates die je direct kunt kopiëren.
Wat maakt een prompt ’toegankelijk’ voor spraak?
Wanneer een taalmodel tekst genereert, gebruikt het standaard Markdown om dingen visueel aantrekkelijk te maken voor goedzienden. Voor schermlezers levert dat juist ruis op:
- Vermijd tabellen: Vraag altijd om gewone lopende tekst in plaats van rijen en kolommen.
- Geen Markdown-symbolen: Vraag expliciet om geen sterretjes (*) voor vetgedrukte woorden of hekjes (#) voor koppen te gebruiken als je schermlezer die letterlijk uitspreekt.
- Korte zinnen: Auditieve interfaces werken het fijnst met overzichtelijke zinnen van maximaal 15 tot 20 woorden.
De 5 Kant-en-klare Templates
Template 1: De Snelle Samenvatter (Audio-first)
Doel: Een lang artikel of verslag samenvatten in begrijpelijke spreektaal zonder opsmuk.
“Vat de onderstaande tekst samen in maximaal drie korte alinea’s. Gebruik eenvoudige spreektaal en vermijd bullet points, tabellen, sterretjes of speciale leestekens. Formuleer de zinnen zo dat ze prettig klinken wanneer ze hardop worden voorgelezen. Hier is de tekst: [Plak hier je tekst]”
Template 2: De Post- & Document-Analist (Wat moet ik doen?)
Doel: Officiële brieven van overheid, bank of verzekeraar snel doorgronden.
“Lees het onderstaande document of de brief. Beantwoord direct en uitsluitend de volgende drie vragen in korte, heldere zinnen zonder tabellen: 1. Van wie is deze brief en wat is het hoofdonderwerp? 2. Moet ik actie ondernemen of een betaling doen? Zo ja, welk bedrag en voor welke datum? 3. Wat gebeurt er als ik niets doe? Hier is de tekst: [Plak hier je tekst]”
Template 3: De E-mail Stem-Polijster
Doel: Een ingesproken, rommelig e-mailbericht netjes en professioneel maken.
“Ik dicteer zo meteen een ruwe opzet voor een e-mail. Herschrijf dit tot een professionele, vriendelijke en duidelijke e-mail in natuurlijk Nederlands. Verwijder stopwoorden en herhalingen. Geef alleen de uiteindelijke e-mailtekst terug (onderwerp en bericht), zonder inleidend commentaar of toelichting achteraf. Hier is mijn gesproken tekst: [Plak hier je gedicteerde tekst]”
Template 4: Eenvoudige Uitleg zonder Jargon (Spraakvriendelijk)
Doel: Ingewikkelde concepten, handleidingen of termen begrijpen.
“Leg het volgende begrip uit alsof je het rustig aan mij vertelt in een gesprek. Gebruik geen vakjargon, geen metaforen met visuele vergelijkingen en geen opmaaktekens zoals asterisken of tabellen. Beperk je uitleg tot maximaal 150 woorden in lopende zinnen. Het begrip is: [Vul hier het onderwerp in]”
Template 5: De Actielijst zonder Rommel
Doel: Een stappenplan genereren dat je met één toets per stap kunt doorlopen.
“Geef mij een stappenplan voor [onderwerp/taak]. Nummer elke stap eenvoudig met een cijfer en een punt (bijvoorbeeld 1. en 2.). Schrijf per stap maximaal twee heldere zinnen. Voeg geen inleiding of afsluiting toe, alleen de genummerde actiepunten.”
Tips voor het bewaren van je prompts
- Klembordgeschiedenis (Windows-toets + V): Sla je favoriete prompts op en pin ze vast in je Windows-klembord, zodat je ze met twee sneltoetsen oproept.
- Custom Instructions / Gepersonaliseerde instructies: Voeg de algemene richtlijn (“Formuleer antwoorden altijd in platte tekst zonder tabellen of Markdown-sterretjes”) direct toe aan de instellingen van je AI. Dan hoef je het niet telkens opnieuw te typen.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
Waarom gebruikt AI steeds sterretjes rondom woorden?
AI zet standaard twee sterretjes om een woord vet te drukken (bijvoorbeeld **voorbeeld**). Sommige schermlezers negeren dit, maar andere spreken letterlijk ‘sterretje sterretje’ uit. Door in je prompt ‘geen Markdown’ op te nemen, voorkom je dit.
Kan ik deze prompts ook inspreken met mijn stem?
Absoluut. Je kunt de opdracht gewoon voorlezen via je headset of microfoon aan Gemini Live; de AI begrijpt de prompt net zo goed gesproken als getypt.
Werken deze prompts ook in Claude en ChatGPT?
Ja, deze formuleringen zijn universeel toepasbaar en werken identiek in Google Gemini, ChatGPT, Claude en Microsoft Copilot.
Conclusie: Rust in je oren
Goede AI-resultaten draaien niet om hoe ingewikkeld je prompt is, maar om hoe duidelijk je bent over het gewenste eindresultaat. Door de AI vooraf te instrueren om visuele ballast achterwege te laten, wordt voorleessoftware niet langer overspoeld met ruis en hoor je direct wat er echt toe doet.